تاریخ انتشار : پنج شنبه, 30 اردیبهشت 1395 11:34. گفت‌وگو با رئیس نمایشگاه کتاب مسکو درباره حضور روسیه در نمایشگاه کتاب تهران. برای بسیاری از کتاب‌دوستان زمانی که صحبت از ادبیات غرب می‌شود، بی‌شک نام کشوری مثل روسیه بسیار خاطره‌انگیز است؛. خاطره‌انگیز از این نظر که آنان با خواندن رمان‌های این سرزمین چنان در دنیای قصه‌هایش تخیل کرده‌اند گویی در آن بوم زیسته‌اند. کلاسیک‌هایی چون داستایوفسکی یا تولستوی یا تورگنیف و از سویی ستاره‌هایی چون بولگاکوف یا گوگول و البته چخوف که بی‌شک از این نویسنده آخ ...

دیروز سماور صادر می‌کردیم؛ امروز کتاب

تاریخ انتشار : پنج شنبه, 30 ارديبهشت 1395 11:34


اخبارجدید,خبرهای جدید,اخبار جدید

گفت‌وگو با رئیس نمایشگاه کتاب مسکو درباره حضور روسیه در نمایشگاه کتاب تهران
دیروز سماور صادر می‌کردیم؛ امروز کتاب

برای بسیاری از کتاب‌دوستان زمانی که صحبت از ادبیات غرب می‌شود، بی‌شک نام کشوری مثل روسیه بسیار خاطره‌انگیز است؛

 خاطره‌انگیز از این نظر که آنان با خواندن رمان‌های این سرزمین چنان در دنیای قصه‌هایش تخیل کرده‌اند گویی در آن بوم زیسته‌اند. کلاسیک‌هایی چون داستایوفسکی یا تولستوی یا تورگنیف و از سویی ستاره‌هایی چون بولگاکوف یا گوگول و البته چخوف که بی‌شک از این نویسنده آخر حتما چیزکی خوانده‌ایم.

 

فرهنگ روسی نیز به دلیل امتزاج با اقوام مختلف که تحت لوای حکومت کشوری پهناور به نام شوروی شناخته می‌شد، طعم‌های مشترکی با فرهنگ ایرانی دارد؛ آن رخوت ییلاق‌های حومه شهر در داستان‌های چخوف و تولستوی یا مناسبات فامیلی میان آدم‌های قصه‌های روس و یا آن سماور‌هایی که همه  ما نیز با آنها خاطره داریم و اصلا نخستين‌بار از همان بلاد بود که سماور را آوردند اینجا؛ بعد‌ها هم که با روس‌ها جنگیدیم و سرزمین‌مان اشغال شد، انگار دچار یک‌جور سندروم استکهلم شدیم نسبت به این روس‌ها!

 

همه این کلمات اما بهانه‌اند؛ به بهانه برپایی غرفه  کشور روسیه در بیست‌و‌نهمین نمایشگاه کتاب تهران با سرگئی بادیمویچ کایکین که رئیس نمایشگاه کتاب مسکو است، گفت‌و‌گویی کردم. او در این میان گزارش کاملی از فعالیت‌های غرفه کشورش در این دوره از نمایشگاه داد و ما نیز گپی حول‌و‌حوش برنامه‌های فرهنگی روسیه زدیم:

آقای بادیمویچ برایمان در مورد فعالیت‌های غرفه کشور روسیه توضیح دهید؛ در این دوره از نمایشگاه چه کارهایی انجام دادید؟
همزمان با افتتاح نمایشگاه کتاب یعنی ١٥ اردیبهشت، مراسم گشایش غرفه ملی روسیه در نمایشگاه کتاب مراسمی از طرف انتشارات صدرا برگزار شد که در این مراسم جایزه «فرا اینگوگ نیتا» از طرف این انتشارات، به آقای حبیب احمد‌زاده اهدا شد. کتاب آقای احمدزاده از زبان فارسی به روسیه ترجمه شده و جزو کتب برتر روسیه شناخته می‌شود. در این روز میزگردی در مورد حمل‌ونقل روسیه توسط انتشاراتی با همین نام برگزار شد. همچنین نویسنده معاصر روسیه آقای وارلاموف در دانشگاه الزهرا برای دانشجویان زبان روسی در مورد میخائیل بولگاکوف سخنرانی کردند، این سخنرانی بیشتر با محوریت رمان‌هایی مثل مرشد و مارگاریتا و دل سنگی بود. در این روز دانشجویان این دانشگاه در حضور آقای وارلاموف تئاتری اجرا کردند. انتشارات صدرا در برنامه‌ای دیگر کتاب‌هایی را که از زبان فارسی به روسی ترجمه شده‌اند، معرفی کرد که موضوعیت این کتب اکثرا در مورد فرهنگ ایرانی، اسلام و شرق‌شناسی بودند. همچنین آقای وارلاموف در غرفه روسیه در نمایشگاه کتاب سخنرانی داشتند که به معرفی و تبیین ادبیات معاصر روسیه پرداختند. خانم بلا بارادووا که متخصص دانشگاه پوشکین هستند در سخنرانی خود در مورد پرتال آموزش مجازی زبان روسی برای علاقه‌مندان صحبت کردند.

در روز دوم نمایشگاه آقای وارلاموف سخنرانی‌ای در مورد آقای پلاتونوف -که از نویسندگان شهیر روس است- داشتند. آقای وارلاموف کتاب‌های زیادی در مورد نویسندگان روسیه دارند و از منتقدان باسابقه روس به حساب می‌آیند، این امر باعث شد استقبال خوبی از این سخنرانی بشود. همزمان با این مراسم در مدرسه سفارت روسیه نیز برنامه‌های دیگری برقرار بود، ازجمله این برنامه‌ها سخنرانی خانم النا اوسه چووا بود که در مورد ادبیات معاصر روسیه برای دانش‌آموزان ابتدایی صحبت کردند. همچنین خانم آلینا کریمووا که سردبیر مجله ایگل هستند به معرفی ادبیات و فرهنگ تاتارها پرداختند. آقای یسنکین که رئیس کتاب‌فروشی بیبلو گولوبوس‌اند این کتاب‌فروشی را معرفی کردند، در این برنامه ایشان از تاریخ پیدایش خط آغاز کردند و تاریخ نشر را توضیح دادند و به امروز رسیدند. همچنین در این روزها هر روز برنامه‌های مخصوص کودکان در غرفه مربوط انجام می‌شد که در آن کارگاه‌هایی نیز برگزار شد. در روز دوم در ساعت ٧ رئیس موزه بولگاکوف در مورد بیوگرافی این نویسنده صحبت کرد و موزه جدیدی را که قرار است در مسکو راه‌اندازی شود، معرفی کرد. این موزه ساختمانی است که به‌تازگی کشف‌شده و خانه‌ای بوده که وی در آن‌جا زندگی می‌کرده است. در این سخنرانی نکاتی از زبان ایشان ذکرشد که شاید بسیاری از روس‌ها نمی‌دانند؛ اطاعاتی در مورد انتشار کتاب مرشد و مارگاریتا، چگونگی چاپش و تاریخ انتشار آن.


در تاریخ ١٧ اردیبهشت میزگردی در مورد ادبیات کودکان با حضور خانم النا اوسه‌چووا برگزار شد که مخاطبان زیادی هم داشت، ایشان نویسنده کارتون‌های پرطرفدار تعمیرکاران هستند. او این کارتون را برای کودکان معرفی کردند که دو قسمت از آن نیز پخش شد. در این روز آقای یسنکین در برنامه‌ای با موضوعیت کتاب کاغذی یا الکترونیک صحبت کردند که در این برنامه مردم نیز مشارکت داشتند و در این مورد نظر می‌دادند، در پایان به این نتیجه رسیدند که کتاب الکترونیک جزو روند پیشرفت بشر است و تن دادن به آن ناگزیر است اما خب لذت خواندن کتاب‌های کلاسیک و کاغذی نیز غیرقابل انکار است. در مسابقه‌ای با نام کنکور شعرخوانی مخصوص کودکان که در سرای اهل قلم برگزار شد، کودکان روسی که در این کشور بزرگ نشده بودند با هم به رقابت پرداختند. رئیس بیبلو گلوبوس و شهر کتاب تهران در یکی از شعب این فروشگاه با هم دیدار کردند. همچنین آقای راویل بوخاریا کتاب «تاریخ مسلمانان روسیه» را که به قلم ایشان به نشر در آمده را معرفی کردند.

در روز ١٨ اردیبهشت خانم بلا بارادووا فرهنگ لغت مولتی مدیای روسیه را معرفی کردند. در این روز انتشارات صدرا سخنرانی‌ای را برگزار کرد که موضوعیت آن مطالعه فرهنگ شرق و قرآن بود و در آن به نحوه ی استنباط روس‌ها از شرق را بررسی کردند و کتاب‌هایی که به زبان روسی در مورد شرق و قرآن چاپ شده را معرفی كردند.

در روز ١٩ اردیبهشت آقای سرگئی کایکین در سخنرانی خود به معرفی نمایشگاه‌های کتابی که در روسیه برگزار می‌شود، پرداختند؛ نمایشگاه کتاب مسکو، سالن کتاب سن پترزبورگ و نمایشگاه کتاب تخصصی که در سراسر روسیه برگزار می‌شود را معرفی کردند. همچنین برنامه  دیگری در حوزه  کودکان برگزار شد که در آن براساس قصه‌های فولکلور روس کودکان تکه‌دوزی كردند و کاردستی ساختند. در ساعت ٤ آقای کازلوف سخنرانی جالبی در مورد تاتارهای جزیره کریمه داشتند که‌ سال قبل به روسیه ملحق شد. همچنین آقای زینالوف به‌عنوان مترجم روسی قرآن ترجمه جدیدی از این کتاب را معرفی کردند که این برنامه به زبان فارسی اجرا شد. ساعت ٧ نیز فیلمی به زبان روسی به نمایش در آمد.

روز ٢٠ اردیبهشت دانشجویان زبان روسی دانشگاه الزهرا با حضور در اینجا نمایشی از گوملیِف را به زیبایی اجرا کردند. ساعت ١٥ این روز خانم گوزل یاخینا که از نویسندگان معروف روس هستند، در مورد چگونگی نگارش آخرین اثرشان صحبت کردند؛ این کتاب با نام «فلیخا چشمانش را باز می‌کند» بارها در روسیه تجدید چاپ شده است و پارسال کتاب ‌سال شد. ایشان جزو نویسنده‌های مستعد روس هستند که با زاخار پیلی نپی مقایسه می‌شوند. همچنین ایشان در مورد دو افسانه‌ای که در این کتاب از ایران آورده‌اند، صحبت کرده‌اند که یکی از آنها سیمرغ است و دیگری یوسف و زلیخا است که از قرآن گرفته‌اند. داستان اصلی این کتاب براساس خاطرات مادربزرگشان در مورد تبعید شدن به سیبری است.

از لوریس چکناواریان، رهبر ارکستر و آهنگساز ایرانی شنیده‌ام که در روسیه دور‌ترین نقاط روستاییش هم کتابخانه و پیانو دارد....
بله؛ در روسیه در هر روستایی کتابخانه و کتابفروشی وجود دارد؛ در مورد ساز هم خب باید بگویم در مناطق روستایی بیشتر سازهای فولکلور وجود دارند و آنها چون حافظ میراث بومی ما هستند همواره آن موسیقی را نگه می‌دارند.


آقای پوتین تدریس و خواندن ١٠٠ رمان برتر روسیه را در دانشگاه‌ها اجباری کرده بودند، به نظر شما این تصمیم چه تاثیری در گسترش فرهنگ روسیه دارد؟
این اتفاق در دانشگاه دولتی سن‌پترزبورگ رخ داد و رئیس‌جمهوری پیشنهاد دادند تا این طرح عملی شود؛ البته ایشان تنها پیشنهاد دادند و آن را اجبار نکردند. این فهرست بسیار بلند بالا بود که استادان و منتقدان برتر ١٠٠ کتاب برتر روسیه را انتخاب کردند و همان‌طور که گفتم اجباری در اجرای این نظر وجود نداشت....

به نظر برخی کارشناسان اجباری شدن چنین طرحی اشکالی ندارد. این کارشناسان معتقدند درست است که مردم در دنیای امروز دوست دارند کاری که در انتخاب آن مختارند را انجام دهند، اما نگاه فرهنگی کلانی که دولت روسیه در این مورد دارد بازخوردهای خوبی داشته است.....
بله؛ دلیلش هم مشخص است؛  برای این‌که مردم بتوانند فرهنگ و تاریخ کشور خودشان را بدانند علاوه بر این با مطالعه کردن می‌توانند تحصیلات خود را بالا ببرند؛ اگر سطح فرهنگ را بالا ببریم، سطح اقتصاد هم می‌تواند بهتر شود.


این الگوها می‌تواند به هر کشوری مثل کشور ما داده شود تا بتوانیم در زمینه توسعه المان‌های فرهنگی مثل موسیقی فولکلور یا افزایش سطح مطالعه استفاده بکنیم و نمونه بومی شده این برنامه‌ها را برای کشور خودمان تدارک ببینیم.

به نظر می‌رسد افزایش تولید کالای فرهنگی با بالاتر بردن فرهنگ در یک جامعه لزوما همنشینی ندارد. بخش فرهنگی روسیه برای جداسازی این دو از هم و برای بالا بردن سطح فرهنگی چه راهکاری دارد؟
 به نظرم نباید حتما این محصولات را به دسته‌های خوب و بد تقسیم کنیم و بگوییم فلان کتاب‌ها بد است یا فلان موسیقی‌ها خوب! همه  اینها در جامعه وجود دارند و انتخاب در دست خود فرد است؛ به نظرم نیازی به جدا سازی تخصصی و الک کردن آنها نیست. همه آنها بستگی به زمان و دوره‌ای دارد که هر فرد با آن محصول فرهنگی روبه‌رو می‌شود؛ هر انسانی در دوره‌ای به موسیقی یا کتاب خاصی علاقه‌مند می‌شود و آن را می‌خواند؛ اما بعد از مدتی که پیشرفت می‌کند و خودش می‌فهمد چه چیزی برای او مناسب است یا اساسا دیدگاه و سلیقه‌اش چیست.

پیشنهاد آقای پوتین به مراکز آموزشی ١٠٠ رمان برتر روسیه است و شما گروه موسیقی فولکلور روسیه را برای اجرا به نمایشگاه کتاب تهران آورده‌اید....
بله؛ این انتخاب ما بوده است؛ اما همان موزیکی که در اینجا اجرا می‌شود با این‌که موسیقی محلی و قدیمی را اجرا می‌کنند و شعرهای محلی را می‌خوانند اما سازهایشان جدید و معاصر است....
 
 من بحثی در مورد قدیم و جدید بودن موسیقی ندارم؛ منظورم این است دلیل انتخاب این سبک موسیقی به‌عنوان نماینده هنر روسیه چیست؟ مثلا چرا موسیقی راک روسیه را به نمایشگاه نیاورده‌اند؟
این محیط فرهنگی برای آن سبک از موسیقی مناسب نیست؛ فضای نمایشگاه کتاب چنین موسیقی‌ای را می‌طلبد، گروهی باید در اینجا اجرا کند که اجرایشان ارتباط مستقیم و ویژه‌ای با فرهنگ داشته باشد. در مورد کتاب‌ها انتخاب پوتین نبود است؛ بلکه انتخاب کسانی است در اینترنت و دیگر فضاها كه در مورد کتاب‌هایی نظر داده‌اند و به نوعی انعکاسی از سلیقه طبقه فرهنگ‌دوست روسیه است؛ بعد از این‌که ليست این ١٠٠ رمان به وجود آمده است، افراد دیگری آمده‌اند و لیست‌های متفاوتی را با توجه به رویکرد انتخابی خود به وجود آورده‌اند؛ مثل لیست‌هایی از کتاب‌های برتری که به روسی ترجمه شده‌اند؛ هدف اصلی این کار کشاندن جوانان به سمت مطالعه است. من در مورد انتخاب ١٠٠ کتاب برتر با اطمینان کامل حرف می‌زنم؛ چون خودم به‌عنوان برنامه‌ریز و اجرا‌کننده  نمایشگاه‌های مسکو در آن شرکت کردم.

من به این نتیجه می‌رسم که استخراج لیستی که ماحصل سلیقه فیلسوفان، منتقدان، اساتید و رئیس‌جمهوری کشور روسیه است، نمی‌تواند لزوما سلیقه مردم را به سمت خودش بکشاند؛ آیا نظر آنان تاثیرگذار نیست؟
البته که تاثیرگذار است....

خب این هم یک جداسازی و اعمال سلیقه است که البته غیرمستقیم انجام شده....
بله؛ به‌طور غیرمستقیم تاثیر می‌گذارد؛ تمام کسانی که شما نام بردید قطعا در خوراک فرهنگی اجتماع تاثیر می‌گذارند....

پس قبول دارید که شما با این تحلیل که جهت دادن سلیقه  مخاطب به سمت منابعی که ادبی‌تر و فاخر‌اند يك نیاز است، دست به چنین کاری زده‌اید؟
بله حتما.

 

اخبار فرهنگی و هنری - شهروند

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه